Çok Yakında

Yenigün Bayramı nedir ve neden kutlanır?

Mart 21st, 2018 | by Bahadır Güler
Yenigün Bayramı nedir ve neden kutlanır?
Yazarlar
0

Sevgili Kuzey okuyucuları,
Bu ayki yazımızda fazla derine inmeden Nevruz/Yenigün Bayramı hakkında sizleri kısaca bilgilendirmek istiyorum.
Nevruz Bayramı nedir? Newroz olarak da adlandırılan Nevruz kimler tarafından, ne zaman kutlanır?
Nevruz ya da Newroz; Farslar, Azeriler, Anadolu Türkleri, Afganlar, Arnavutlar, Gürcüler, Türkmenler, Tacikler, Özbekler, Kırgızlar, Karakalpaklar, Kazaklar tarafından kutlanan geleneksel yeni yıl ya da doğanın uyanışı ve bahar bayramıdır.

NEVRUZ NEDİR?

Yazılı olarak ilk kez 2. yüzyılda Pers kaynaklarında adı geçen Nevruz, İran ve Bahai takvimlerine göre yılın ilk gününü temsil eder. Günümüz İran’ın da, her ne kadar İslami bir kökeni olmasa da bir şenlik olarak kutlanır. Bazı topluluklar bu bayramı 21 Mart’ta kutlarken, diğerleri Kuzey yarım kürede ilkbaharın başlamasını temsilen, 22 veya 23 Mart’ta kutlarlar. Aynı zamanda, Zerdüştlük, hem de Bahailer için de kutsal bir gündür ve tatil olarak kutlanır.

DÜNYA NEVRUZ BAYRAMI

Anadolu ve Orta Asya Türk halklarında da, Göktürklerin Ergenekon’dan çıkışı anlamıyla ve baharın gelişi olarak 3000 yıldır kutlanan bu bayram, 2010’da Birleşmiş Milletler’in Genel Kurulu’nda alınan bir kararla Dünya Nevruz Bayramı ilan edilmiştir.
28 Eylül – 2 Ekim 2009 arasında Abu Dhabi’de hükümetlerarası toplanan Birleşmiş Milletler Manevi Kültür Mirası Koruma Kurulu, Nevruz’u Dünya Manevi Kültür Mirası Listesi ‘ne dahil etmiştir. 2010’dan başlayarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 21 Mart’ı “Dünya Nevruz Bayramı” olarak kabul etmektedir.

NEVRUZ KELİMESİ NE ANLAMA GELİYOR?

Kelimenin aslı eski Farsçadan gelir: Yeni anlamındaki nava ve gün ışığı/gün anlamındaki kelime parçalarından birleşerek oluşturmuşlardır. Anlamı “yeni gün/günışığı”dır ve günümüzün Farsçasında da hâlâ aynı anlamda kullanılmaktadır (nev: yeni + ruz: gün; anlamı “yeni gün”)

NEVRUZ’UN DİĞER ADLARI

İrani dillerdeki Gün anlamına gelen Ruz (Farsça), Roç (Beluçca), sözcükleri Proto-İranicenin “Rauça”sından gelir. Bu da eski Hint-Avrupacanın manası Işık olan *Leuk- kelime köküne dayanmaktadır.
Proto-İranicede Rusçadaki gibi bir k > ç ses ertelemesi ortaya çıkmışdır ve ayrıca ‘L’ sesi ‘R’ye dönüşmüştür. Eski İrani dili olan Avesta dilinde Raôçah zamanında esasdan Işık demekti. Eski hint-ari dilindeyse (Bugünkü Kuzey Hindistan’da varolan dil grubu) Roçiş kulanılmaktadır.
Nevruz teriminin tarihte ilk yer aldığı kayıtlar, M.S. 2. yüzyıldaki Pers İmparatorluğu kayıtlarıdır, ancak bundan çok daha öncesindeki (yaklaşık MÖ 648 ve 330 yılları arasında) Pers İmparatorluğu altında yaşayan değişik milletlerin Pers Şahı’na Nevruz gününde hediyeler getirdiğine dair bilgiler mevcuttur. Nevruz diğer Türk devlet ve topluluklarında da kutlanılır. Bunlardan Azerbaycan’da Novruz, Kazakistan’da Nawrız meyramı , Kırgızistan’da Nooruz, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Mart dokuzu, Kırım Türklerinde Navrez, Batı Trakya Türkleri’nde Mevris adları ile anılır.
Farsça’da yazılışı Nouruz’dur. Türk kökenli bir devlet olan Kazakistan’da Navrız meyrami adı ile kutlanan Nevruz, Arnavutluk’ta ise Sultan Nevruz olarak isimlendirilir.

NEVRUZ’UN TARİHİ

Nevruz geleneğinin tarihin en son Buzul Çağı’nın bitmesinden hemen önceki günlere yani 15.000 yıl öncesine kadar uzanır. Efsanevi Pers Kralı Cemşid, İndo-İranlıların avcılıktan hayvacılığa ve yerleşik yaşama geçişini temsil eder. O çağlarda mevsimler insanoğlunun hayatında günümüzdekinden daha yaşamsal bir önem arz ediyordu ve yaşamla ilgili her şey dört mevsim ile çok yakından ilgiliydi. Zor geçmiş bir kışın ardından gelen bahar, tabiat ananın çiçekler, yeşillenen bitkilerin uykusundan uyanması ve sığırların yavrulaması, insanoğlu için büyük bir fırsat ve bolluğun canlanması demekti. İşte böyle bir dönemde bu Nevruz kutlamalarını başlatanın Kral Cemşid olduğu söylenir… İran evren biliminin mimarlarından ve Zerdüştlerin Peygamberi olan Zerdüşt birçok bayramın kurumsallaşmasını sağlayan kişidir. Nevruz, “belki de” Zerdüşt tarafından kurumsallaştırılan bayramlardan biridir.
MÖ 487 yılında, Büyük Darius’un, Persepolis’teki yeni inşa edilmiş olan sarayında Nevruzu kutladığı söylenmektedir. Son araştırmaların sonuçları bu kutlamaların çok özel bir anlam ifade ettiğini göstermektedir. Sadece Nevruz gününde sabah saatin 06.30’unda güneşin ilk ışıkları gözlemevindeki büyük kabul salonuna denk geliyordu ve bu olay sadece 1400 yılda bir gerçekleşiyordu. Bu durum aynı zamanda Babillilerin ve Yahudilerin de yeni yılı ile çakışıyordu ve bu nedenle, bu kutlamaların eski toplumlar için çok uğurlu ve önemli sayıldığı açıktır. Persepolis (Persepolis, etkileyici mimarisi ile Ahameniş İmparatorluğu‘nun son başkentiydi. İran‘ın Şiraz şehrinin 70 km. kuzeydoğusunda yer alan Persepolis, MÖ 6. yüzyılın sonlarında kurulmuş ve Pers İmparatorluğu’na başkentlik etmiş, çağının gıpta edilen başkentiydi. Ünlü Pers Kralı I. Darius tarafından yaptırılan Persepolis, görkemli saray kalıntıları, etkileyici duvar süslemeleri ve heykelleri ile Pers sanatını, gücünü gözler önüne seriyor.) yerleşkesinin ya da en azından Apadana’non Sarayı’nın ve “Yüz sütunlu Salonun” (Kral Darius’un misafirlerini aǧırladıǧı saray) Nevruz’u kutlamak amacıyla inşa edildiği sanılmaktadır. Ne yazık ki eski kitabelerde Nevruz’dan bahsedilmemektedir.
Hepinizin Bahar Bayramı şimdiden kutlu olsun.
Aynı zamanda 8 Mart Kadınlar Günü de tüm kadınlarımıza ve dünya kadınlarına kutlu olsun.

Yorumlara kapalıdır.

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com