Çok Yakında

Rehabiliterings TEAM = Rehabilitasyon HEYETİ

Mart 27th, 2018 | by Fazıl Küçük Koç
Rehabiliterings TEAM = Rehabilitasyon HEYETİ
Yazarlar
0

SOSYAL GÜVENLİK UZMANIMIZ FAZIL KÜÇÜK KOÇ SORULARINIZI YANITLADI

Rehabilitasyon çok geniş kapsamlı bir terim olup, sözcük anlamı ‘Kaybedilen fonksiyonların yeniden kazandırılması’ anlamına gelmektedir.
‘Job center = İş ve İşçi Bulma Kurumu’ açısından bakıldığında REHABİLİTASYON; normal çalışabilme kabiliyetini çeşitli nedenlerle kaybedenlerin tekrar iş yaşamına kazandırılması için yapılan çalışmaların tamamı anlamına gelmektedir. Genellikle rahatsızlıkları nedeni ile işinden ayrılmak zorunda olanlar ile iş piyasasına rahatsızlıkları nedeni ile girmekte zorlananlar mutlaka rehabilitasyon sürecini yaşarlar. Bu sürece dahil olunduktan sonra kişiler anlamlarını bilmedikleri, günlük yaşamda kullanılmayan birçok kavramlarla karşılaşırlar.
Bu kavramların bir kısmını ele alarak Danimarka’daki iş ve çalışma yaşamı ve sosyal güvenlik konularını biraz yakından tanımaya çalışalım.
Sağlıklı olmak, her alanda olduğu gibi çalışma hayatında da en temel unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Modern toplumların en önemli özelliği herkesin çalışma hayatına katkıda bulunuyor olmasını gerektirmektedir. Çalışma hayatı ise her zaman çalışkan, üretken, düzenli, sürekli, gelişmeye ve öğrenmeye açık sapasağlam dinç bireyler ister. Bazen yaşam insanları, kendileri arzu etmeseler bile, iş dünyasına tam hazır olmalarını engelleyen durumlarla karşı karşıya bırakabilir. İşte bu durumlarda sosyal devlet anlayışı devreye girer.
Danimarka’da uzun süreli sağlık sorunları yaşayan çalışanların bu durumu, ikamet edilen belediye, ilgili kurumlar (JOB CENTER ve Sosyal Dairesi) tarafından ele alınır. Kişinin her yönlü rehabilitasyonu (rehabiliteringsforløb) amaçlı; tedaviler, danışmanlık ve yönlendirmeler – iş denemeleri, psikolojik ve antropolojik destekler doğrultusunda yoğun çalışmalar yapılır. Sürece doktorlar – hasta haneler – fizik tedavi merkezleri – psikologlar – antropologlar – ergo ve fizik terapistleri – iş danışmanları – rehberlik uzmanları – eğitim danışmanları – yeni gelişen algı kabul terapileri (smerte handtieringsforløb) (meditation) fitnes ve yüzme egzersizleri gibi birçok uzman kişiler ve kuruluşlar süreçler dahil edilir. Yapılan destekler öncelikli olarak; bireylerin daha kaliteli bir yaşam elde etmeleri, bilinçlenmeleri ve çalışma hayatı ve yaşam değerlerini daha iyi tanıma ve algılama, iş piyasasına olan bağlarının güçlü ve sürekli olmasını sağlamağa yönelik çalışmaları içerir.
Danimarka’da bürokrasi çoğu zaman yavaş işlemektedir. Bu nedenle ‘jobafklaringsforløb’ – ya da rehabiliteringsforløb da denilen rehabilitasyon süreci 1,5 yıldan 5 yıla kadar sürebilmektedir. Sürenin uzamasının birçok nedeni bulunmaktadır. Eğer kişi ne istediğini bilir, kendi sürecini sevk ve idare eder, gündemi kendi belirler ve iyi bir iş birliği yapar ise süreç 1-2 yıl içinde sonuçlanabilir. Sürenin uzaması rahatsızlıklar yaratmış bu nedenle kanun koyucu belediyelere mutlaka 1 yıl içerisinde sonuç alınması yönünde tavsiye niteliğinde önerilerde bulunmuştur.
Eğer süreç iyi yönetilmez ise; sıkça danışman değişmesi – tedavi süreçlerinin uzaması – tedavi imkanlarının tükenmemiş olması – diğer terapilerin denenmemiş olması (örneğin; smerte handtieringsforløb) (ağrı terapi programının yapılmamış olması), iş denemelerinin yeterince yapılmaması (jobafprøvning) – rahatsızlıkların hangi durumda göz önünde bulundurulacağı ((skånehensyn) durumları), kısacası kişinin çalışırken neleri başarabileceği, neleri başaramayacağı, eğer başaramıyor ise neden başaramadığı gibi değerlendirmelerin yanı sıra; rahatsızlıkların sonucu olarak günlük yaşamda yapılması gereken zorunlu işlevlerin yapılıp yapılamaması gibi raporların (funktionsbeskrivelse) detaylı ve açık bir şekilde rapor edilmesi gerekmektedir. İşlev tanımlamasında; kişinin kendi bakımı, uyku düzeni, yemek alışkanlıkları, transport durumu, antrenman, boş zamanlar, dikkat ve hatırlama, zihinsel kognitif değerlendirme gibi konuların öncesi ve sonrası gibi karşılaştırmalı tanımlamalarının yapılmasını önermektedir.
Smerte handtieringsforløb (Ağrı terapi süreci); Süreç aslında bir teorik bilgilendirme bilinçlendirme eğitimini içermektedir. Süreci; ağrı nedir, nasıl hissedilir, ağrı sinyalleri ve refleksler- sinirler – nöroloji, algılama, ağrının sürekli olması, ağrı algısını yönetme, ağrıyı kanıksama, ağrıyı unutma, ağrı ile ilgili düşünceyi başka alanlara kaydırma, ağrıyı hissetme- şiddetini aza indirme, vücudun direncini artırma, egzersizler yolu dinç ve zinde olma, ağrı oluşan merkezlere oksijen akımı, kasların güçlenmesi gibi birçok zihinsel bilincin gelişimi ve ağrı ile birlikte yaşayabilme ve yaşam kalitesini artırma odaklı çalışmaları terapi olarak nitelendirebiliriz.
Kavramları önce sıralayıp sonra açıklamalar getirmeye çalışalım;
Sygedagpenge – Resourcerforløb – revalidiering – jobafprøvning – afklaring af arbejdsevne – arbejds intensitet gibi kavramların kişilerin algı ve anlama dünyasında manalarını bulması gerekmektedir. Aksi halde aynı dilde birbirlerini anlamayan bireyler olarak görüşme ve toplantılar yapmaktan öteye gidilemez. Zaman zaman tercüman olarak çalışanlar bu durumu izah etmekte zorlanmaktadırlar. Bu zorlamaları ortadan kaldırabilmek için danışmanların tecrübeyle süreci görselleştirip; kişinin anlayabileceği dil ile sürecin fotoğrafını ortaya koymaları; olumlu ve hızlı sonuçlar almak bakımından çok önemlidir.
Bu bakımdan ‘REHABİLİTASYON SÜRECİ’NİN;
1. NE (hvad) lerden oluşmakta olduğunu,
2. NEDEN (hvorfor) bunların yapılması gerektiğini
3. NASIL (hvordan) bir yol haritası izleneceğini
4. KİMler (hvem) ile iş birliği yapılacağını
5. NEREde (hvor) gerçekleşeğini ortaya koymak; içinde bulunulan sürecin daha kaliteli, anlaşılır, zaman ve kaynak israfının en aza indirildiği, etkili sonuç ve çözümlerin bulunduğu yapıcı (konstruktif) bir sonuca ulaştırılması hem kamunun hem de bireylerin yararına olacaktır.
Çalışırken rahatsızlıkları nedeniyle tam gün çalışamaz duruma düşen olan bir bireyin geçirdiği süreci kısaca mercek altına alırsak hangi süreçlerden geçip nasıl bir sonuca ulaştığını görebiliriz.
Birey boyun fıtığı nedeniyle tamgün çalışamaz hale gelir. Normal şartlarda yapması gereken görevleri kollarındaki güç kaybı nedeniyle yapamaz ve artan ağrılar nedeni ile raporlu olarak işten bir süreliğine ayrılır. Tedavi ve teşhis süreçleri başlar. Belediyeden sürece takip amaçlı bir danışman dahil olur. Danışman iş yeri şahıs ve varsa sendika temsilcisi birlikte bir hareket planı oluştururlar. Bir süre bu plan doğrultusunda toplantılar, değerlendirmeler ve yarım gün gibi çalışma denemeleri (kendi iş yerinde) yapılır. İş veren elemanın tam olarak işe geri dönemeyeceği kanaati ile işçisinin işine mühlet süresini uygulayarak son verir, işten çıkarır. İşten çıkarılan birey hastalık parası (Sygedagpenge) denilen bir sürece dahil edilir. Hastalık parası kişilerin iyileşeceği ve çalışma hayatına geri döneceği varsayımı ile 65 haftalık bir süreyi içerir, bu süre gerek duyulur ise uzatılabilir. İş denemeleri sonucu kişinin nekadar çalışıp çalışamayacağı belirlenir. Çalışırken çalışma saatini artırıcı destekler yapılır, aynı zamanda birey tedavi programlarına devam eder. Çalışma saatleri sırasında yapılan gözlemlerle kişinin hangi durumlarda zorlandığı konuları (skånehensyn) tespit edilir. İşe devamlılık süreklilik ve etkili verimli çalışma ve mola ve dinlenmeler dikkate alınarak etkin çalışabilme oranı (arbejds intensitet) belirlenir. Bu konu fleksjob düzenlemesinde göz önünde bulundurulacak bir konudur.
Bireyin danışmanı son olarak kapsamlı yeni bir doktor raporu getirtir. Toplanan verileri bölüm başkanı ile dosyanın Heyete gönderilmeğe hazır olup olmadığı değerlendirir. Son halini alan yazılı raporlar bireye iletilir, olası yanlışlıklar veya eksiklikler olup olmadığı sorulur.
Heyet (Rehabiliterings Team) mevcut bilgiler ve birey ile yapılan toplantıda bir tavsiye kararı verir.
Bu karar;
1. Erken Emeklilik (førtidspension)
2. Esnek iş (Fleksjob)
3. Gelişme-iyileşme süreci (Resource Forløb).
Yukarıdaki üç konuyu gelecek sayımızda ele alacağız.
Bu konuya bir ara verip geçen sayımızda ele aldığımız kesin dönüş konusunda bize ulaşan vergi konusuna ek bir açıklık getirelim; Bilindiği üzere Danimarka ve Türkiye arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması çerçevesince kesin dönüş yapan yurttaşlarımız, Danimarka’daki kazançlarından vergi alınmaması için T.C. Maliye Bakanlığı’ndan alacakları ‘MUKİM’lik belgesinin, üzerine CpR numarasına da yazarak Danimarka Vergi Dairesine (SKAT Nykøbingvej 76 -Bygning 45 — 4990 Sakskøbing) gönderebilirler. Bu işlem yapılmaz ise vergi kesilmesi halen devam edecektir.
Yine en çok sorulan sorulardan bir tanesini de ele alacak olursak; ‘Türkiye’deki emeklilik maaşımızı Danimarka makamlarına bildirecek miyiz?’ Konusuna yanıtımız; ‘evet’. Eğer kişi Danimarka’da yaşamaya devam ediyor ise, bir başka deyiş ile sürekli ikameti Danimarka’da ise kişilerin her türlü gelirlerini ilgili makamlara bildirmeleri gerekmektedir. Bu durumdan olumsuz yönde etkilenen arkadaşlarımıza önerim şu olacaktır: emekli olabilmek için ödenmiş olan toplu miktarın vergi muafiyetinde kullanılması amacıyla birlik olup, vergi konularında yetkin bir avukatlık firması ile hareket edilmesi gerekmektedir. Mutlaka dava açılmalıdır. Konuyla ilgili bilgi paylaşımı yapıp koordineli bir çalışma yürütelim. Bireysel bilgilerin korunması ve gizliliği ilkesi (tavshedspligt) burada da korunacaktır.
Çalışmalarınızda kolaylıklar diler, baharın sağlık huzur ve esenlikler getirmesini dilerim.

Yorumlara kapalıdır.

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com