Çok Yakında

İnme; zamana karşı amansız bir yarış

Mart 10th, 2017 | by Gazete Kuzey
İnme; zamana karşı amansız bir yarış
Sağlık
0

(Dr. Selma TÜRKÖZ’ün Kuzey’in Mart sayısı için kaleme aldığı yazısıdır…)

İnme (beyin krizi, felç) durumunda beynin bir kısmı fonksiyonunu yitirir ve tıbben acil tedavi edilmesi gerekir. Zamanında müdahale hayati önem taşır. İnme teşhisi konulmuş bir hasta en kısa zamanda, inme ünitesi olan, uygun bir hastaneye götürülmelidir.

Beyne gelen kan akımı bir şekilde kesintiye uğradığı zaman beyin hücreleri kendileri için gereken oksijen ve besin maddelerini alamazlar. Bu sorun çok kısa bir süre içerisinde çözümlenmezse kalıcı beyin hasarı oluşur. Beyin hücreleri öldükten sonra yeniden canlanamazlar ve hasar kalıcı olur.
Beyne fazla kanın gelmesi de sorun yaratır. Beynin içindeki kan damarlarında oluşabilecek herhangi bir yırtılma beyin kanamasına neden olur. Bu da hassas beyin dokusunda genellikle geriye dönüşü olmayan hasar yaratır ve daha öldürücü olur.

Belçika’da her yıl ortalama 19 bin inme vakası ile karşılaşılır. İnme geçirenler arasında ölüm oranı yüzde 30’dur. Diğerlerinde çoğunlukla kalıcı hasar görülür. Dünyada kalp ve damar hastalıkları ve kanserden sonra 3. ölüm nedenini “inme” oluşturur.

İnmenin ortaya çıkış nedenleri 2 ana gruba ayrılır
1- Yüzde 80’i iskemiktir: Beyne giden damarların veya beyin içindeki damarların ‘pıhtı ile tıkanması veya daralması.
2- Yüzde 20’si hemorajiktir: Beyin dokusu içindeki damarlarda kanamalar, buna halk arasında beyin kanaması da denir.

Kimler inme riski altındadır?
İleri yaşlarda daha sık görülmesine rağmen “inme” her yaşta, kadın ve erkekte görülebilir. Beslenme alışkanlıkları bozuk olanlar daha fazla risk grubunu oluşturur.
– Yüksek tansiyon hastası olmak
– Sigara içmek
– Şeker hastası olmak
– Kanda kolesterol seviyesi yüksek olanlar
– Fazla kilolu olmak
– Stresli hayat
– Kalp hastalığı öyküsü olmak (kalp aritmisi gibi…)
– Doğum kontrol hapı kullanmak
– Genetik faktörler

İnmenin belirtileri
Beyin felci çok ciddi bir durum olduğu için, belirtileri de aniden oluşurlar ve çok belirgindirler. Beynin her bölgesinin bir fonksiyonu vardır: konuşma, görme, motorik bölgesi gibi. Tıkanmış veya kanamaya maruz kalmış bölgelerin belirtileri de farklıdır. Bu belirti ve bulguları tanımak, hızlı harekete geçmek son derece önemlidir. İnmenin belirtilerini aşağıdaki gibi özetleyebiliriz.
– Tek taraflı ya da çift taraflı yüzde, kolda, bacakta güçsüzlük, uyuşukluk ya da felç
– Konuşmada ya da anlamada güçlük
– Baş dönmesi, denge kaybı ya da denge kaybı
– Bir ya da her iki gözde görme kaybı, bulanık görme ya da görmede azalma
– Şiddetli ve ani başlayan baş ağrısı
– Yutma güçlüğü

İnmeden önce inmenin uyarıcı habercisi olan bir ya da daha fazla ‘geçici iskemik ataklar’ olabilir.
Geçici iskemik atakların inme belirtilerine benzer belirtileri vardır. Ancak inme belirtilerinden farklı olarak ataklardaki belirtiler 24 saate kadar sürebilse de genellikle 10-20 dakika içinde yok olur. Bu atakların belirtileri kısa sürmesinden dolayı hastalar genellikle bir doktora gitmezler.

İnme nasıl önlenir?
İnmeden korunmanın en önemli yolu, bilinçlenmedir. Toplum içinde inme farkındalığının arttırılması yanı sıra ‘inme merkezi’ olan hastanelerin, sağlıkçıların eğitimi de önemlidir.
Risk faktörlerini elimine ederek inmeyi önlemek de mümkündür. Kontrol edilemeyen faktörler (yaş, cinsiyet, ırk ve genetik özellikler) dışında, kontrol edilebilen risk faktörler vardır. Bunlar kalp krizine yol açan risk faktörleri ile aynıdır. Bu risk faktörler iskemik inmeye yol açabilir. Bu durumlarda kan damarlarında pıhtı oluşabilir ve beyin damarlarını tıkayarak iskemik inmeye yol açabilir.

Risk faktörleri, sağlıklı yaşam düzeyi ve tedavilerle kontrol altına alabiliriz.
– Yüksek tansiyon: yüksek kan basıncı inmede yaştan sonra en önemli ikinci risk faktörüdür.
– Şeker hastalığı: şeker hastalığı kan dolaşımı problemlerine yol açtığı için, inme riskini ikiye katlar.
– Kanda yüksek kolesterol: yüksek kolesterol kalp damar hastalıkları riskini artırır.
– Diğer kalp hastalıkları: aritmi, endokardit, kalp kapakçıklarında hastalıklar veya kardiyomiyopati gibi diğer sorunlar. Bunlar da inme riskini yükseltebilir.
– Sigara içmek: sigara tüm damarları olduğu gibi beyin damarlarında da dönüşü olmayan bozukluklar, kalınlaşmalar, elastisitesinin bozulması, plakların oluşmasına neden olur.
– Fiziksel aktivite eksikliği: kan dolaşımını yavaşlatarak damarlarda hasara yol açar ve inme riskini artırır.
– Stres: kan damarlarında basınç yükselir.

İnmede tedavi
İnme tedavisinde en önemli faktör tedaviye çabuk ulaşabilmek. Kaybedilen her saniye ve her dakika beyinde milyonlarca hücrenin ölümü demektir. Tedavideki ilk adım vakit kaybetmeden fiziksel muayene ve beyin fonksiyon testleri ile erken inme tanısını koymak ve hastayı kısa zamanda özelleşmiş inme merkezine ulaştırmak. Bu merkezlerde uzman sağlıkçılar her hastaya göre zamanında uygun tedavi yöntemleri uygular. İnme için kesin bir tıbbi tedavi yoktur. Eğer hastaya ilk 3 saat içinde müdahale edilirse ölümler önlenebilir ve beyinde kalıcı hasarlar azaltılabilinir. İnme geliştikten sonra damar tıkanıklıklarında en önemli yöntem, trombolitik (pıhtı çözücü) ilaç tedavisidir. Zamanında pıhtı eritici alan hastanın diğer inme hastalarına göre sakatlık ve başkalarına bağımlı yaşama riski daha azdır. İnme zamanında, iyi önlemler alınarak tedavi edilirse ölüm oranı yarıya düşürülebilinir.

Yorumlara kapalıdır.